Buat - Hoofdstuk 63

Letteken van Johan de Witt aan Wendela Bicker

***Let op: kan spoilers bevatten. Lees eerst het boek Buat, dat u HIER gesigneerd kunt bestellen.***

Deze brief van Johan de Witt aan zijn echtgenote komt uit mijn eigen koker, al heb ik de informatie erin uit andere bronnen, voornamelijk uit de uitvoerige de brief die Johan op deze dag (17 juni 1666) aan Coenraed van Beuningen schreef.

Dat Johan op dezelfde dag een briefje (‘een letterken’) aan Wendela staat vast (in een briefje van 19 juni refereert Wendela eraan), maar het origineel is niet bewaard gebleven. Het zal ongeveer de inhoud hebben bevat die ik heb gepubliceerd, al is de ‘gebiedenisse’ die Johan namens admiraal Michiel de Ruyter deed een verzinsel van mij die niet past binnen de 17^e eeuwse omgangsvormen. Ik wilde echter de band bij versterken.

Ik heb AI gevraagd om mijn hedendaagse brief om te zetten naar de zeventiende-eeuwse taal van Johan de Witt, op basis van zijn andere brieven. Dit was het resultaat:

*******************BEGIN AI***********************

Alderliefste,

Dese sal dienen om UE te doen weten, dat ick, naer mijn vertreck over Maessluis, door Gods goedertierenheyt in goede ordre bij de vloote ben gearriveert. Alhier hebbe ick omstandig vernomen, wat tusschen beyde de vlooten is voorgevallen, ende hoe den Heere, naer een continu gevecht van vier dagen, onse wapenen met een volcomen victorie heeft willen zegenen, waer voor Sijnen heyligen Naem eeuwigh zij gelooft ende gedanckt.

Ick hebbe niet willen nalaten UE hiervan met de eerste occasie kennisse te geven, opdat UE niet noodeloos en bekommere, noch door het uytblijven van mijn schrijven in eenige ongerustheyt en gerake.

Ick bevinde mij, Godt lof, noch in goede gesontheyt, zijnde op een van ’s Landts jachten, mij tot dienste gestelt. Wij leggen voor ancker in de haven van Vlissingen, alwaer ick met alle vlijt, ende in goede harmonie met den Heer de Ruyter, arbeide om de gereverteerde schepen soo spoedigh doenlijck wederom in staet van zee te brengen. Den voorsz. Heer Admirael de Ruyter doet UE sijn seer hertelijcke gebiedenisse, ende betuyght daerinne sijn sonderlinge affectie.

Ick bidde UE mijnen eerwaerdigen vader ootmoedelijck te groeten, ende den heer Vivien te doen weten dat hij, soo ras de gelegentheyt het sal toelaten, van mij een breeder verhael van de gepasseerde zee-bataille sal ontfangen, omme deselve, soo noodigh, aen de Heeren Staten-Generael ende de Heeren Staten van Hollandt te communiceeren.

Laet mij, alderliefste, toch niet ontberen de troost van UE letterkens, ende schrijft mij hoe het met UE ende onse lieve kinderen is gestelt. Ick verlanghe daernaer meer dan ick wel seggen kan, ende sal mij geen grooter verquickingh zijn, midden onder dese beswaerlijcke occupatien, dan door UE eygen hant te mogen vernemen dat UE alle te samen welvarende zijt.

Hiermede bevele ick UE, beneffens onse lieve kinderen, in de genadige bescherminge des Almachtigen, blijvende met onveranderlijcke affectie,

Alderliefste,

UE ootmoedigen dienaer ende getrouwen man,

Johan de Witt

Geschreven op een van ’s Landts jachten, voor ancker leggende bij het Hooft van Vlissingen, omtrent middernacht, tusschen den 17en ende 18en Junij 1666.

*******************EINDE AI***********************

De laatste zin, betreffende tijd en plaats, had ik (met weglating van enkele woorden over de Admiraliteit van Zeeland) letterlijk overgenomen van de brief aan Van Beuningen. Daar stond in het origineel:

In een van ’s Landts jachten staende ter directie van ’t Collegie ter Admiraliteit in Zeelandt leggende aen ’t Hooft bij Vlissingen ontrent middrenacht tusschenden 17en ende 18en Junij 1666.

Vergelijk het met de herterugvertaling en je ziet: het reconstueren naar het 17^e eeuws is door AI heel redelijk gedaan. Nu zou ik eigenlijk nog de tekst moeten herschrijven in de hand van Johan, maar dat vind ik een beetje te veel van het goede. Misschien dat Transkribus dat ooit in de toekomst kan?

Jean-Marc van Tol,
19-05-2026

Klik > hier voor de volgende aflevering (hoofdstuk 64)
Klik > hier voor de vorige aflevering (hoofdstuk 62)
Klik > hier voor de allereerste aflevering (inleiding)