Johan de Witt bracht enkele genoeglijke avonden door op Duynwijck, het buitenverblijf van de familie Bicker. Hij maakte er zijn toekomstige echtgenote Wendela het hof.

Op zaterdagmiddag 7 maart 2026 a.s. kunt u meer erover horen in de Grote Kerk van Beverwijk. Het is een hele grote kerk, dus er zijn nog voldoende plaatsen beschikbaar. Voor de leden van de Vereniging Vrienden Van De Witt is er eerst nog een Algemene Ledenvergadering, maar vanaf 14:30 is het tijd voor geschiedenis, liefde en muziek.

Programma

• 13:30 Inloop met koffie en thee (voor leden)

• 13:45 Algemene ledenvergadering (voor leden)

• ===

• 14:30 Inloop met koffie en thee

• 15:00 Jan Kramer en Serge Heman (Grote Kerk Beverwijk): ‘Geschiedenis én toekomst van de Grote Kerk van Beverwijk’

• 15:45 Lydia Boer (Rijkuniversiteit Leiden): ‘Het huwelijk tussen Johan de Witt en Wendela Bicker: een politieke aangelegenheid?’

• 16:15 Orgelconcert op het Müllerorgel door Geurt van Lagen

• 16.30 Borrel

• 17:30 Einde

Met medewerking van

Jan Kramer, auteur van De Grote Kerk vertelt (2021). Serge Heman, coördinator en bestuurslid van de Grote Kerk. Lydia Boer, historicus. Geurt van Lagen, cantor-organist van de Oude Kerk in Zoetermeer.

Tickets zijn inclusief servicekosten, koffie/thee en de borrel.

Bestel hier je tickets: https://vrienden-van-de-witt.weticket.io/beverwijk

https://www.catawiki.com/nl/l/101305315-anoniem-rampjaar-1672-verscheyde-consideratien-over-den-tegenwoordigen-toestant-van-ons-lieve-vaderlant-1672?po=search&poq=pamflet

Van het Stadsarchief Rotterdam:

Zie: https://stadsarchief.rotterdam.nl/hoofdrolspelers (Jacob Borstius)

Jacobus Borstius (1612-1680)

De Rotterdamse predikant Jacobus Borstius (geboren in Purmerland) was verantwoordelijk voor een van de meest besproken pamfletten van 1672. Hoewel anoniem verschenen, werd hij door tijdgenoten als snel geïdentificeerd als de auteur van het pamflet met de titel Verscheyde consideratien over den tegenwoordige toestant van ons lieve vaderlandt. Het was met negen edities een van de populairste publicaties van het jaar, en verscheen kort na de benoeming van Willem III tot stadhouder. De inhoud van de Verscheyde consideratien was luid en duidelijk: de oorzaak voor de rampzalige toestand van de Republiek was verraad. Al op de eerste bladzijde werd dit helder gemaakt: de buitenlandse vijand had nooit zoveel kwaad kunnen doen als hij niet geholpen was door de binnenlandse vijanden. Die vijanden waren de tegenstanders van de gereformeerde kerk en van het Oranjehuis. Oftewel, Johan de Witt en zijn Loevesteinse factie. Het pamflet leverde bewijs na bewijs voor het wanbeleid en verraad van de Loevesteiners, met als uiteindelijke resultaat de oorlog van 1672.

De Verscheyde consideratien werd gezien als een belangrijke oorzaak van de felle oproeren in de Hollandse steden. Tegenstanders van het pamflet noemden Borstius dan ook een oproerkraaier en een onruststoker, die zich aan het hoofd van het ‘grauw’ had geplaatst (de mensen aan de onderkant van de samenleving). De auteur van de Verscheyde consideratien zette zijn mensen op tegen de regenten en riep op tot vervolging, moord, plundering en het bezetten van raadhuizen. In een ander pamflet werd Borstius als een ‘onbeschofte prediker’ omschreven, die de Rotterdamse regenten bang had gemaakt en aanstichter was van oproer en tweespalt.

Dat een predikant van de gereformeerde kerk zich zo fel uitsprak over politieke zaken én zo fel werd aangevallen was niet ongewoon in de zeventiende eeuw. Predikanten namen een belangrijke plek in binnen het publieke debat. Via hun preken, maar ook als (pamflet)schrijvers, konden zijn veel invloed uitoefenen. Dat kon tot conflicten leiden met de overheid, en het kwam dan ook regelmatig voor dat een predikant door regenten op de vingers werd getikt.

Zo ook Jacobus Borstius. Hij stond bekend als een zeer populair redenaar die volle kerken trok, vooral door zijn eenvoudige taalgebruik dat veel mensen aansprak. Sommige van zijn uitgegeven werken werden tot ver na de zeventiende eeuw herdrukt, zelfs nog tot in de huidige tijd. Tegelijkertijd was hij ook bemoeizuchtig en niet bang zich in polemieken te storten. Voor Borstius in Rotterdam in 1654 beroepen werd, werkte hij tien jaar in Dordrecht. Hier mengde hij zich onder meer in het debat over het dragen van lang haar – volgens Borstius voor mannen verwerpelijk – dat bekend is komen te staan als de ‘harige oorlog’. Opvallend genoeg was Borstius ondanks zijn polemieken goed bevriend met diverse vooraanstaande inwoners van Dordrecht, waaronder de familie van Johan de Witt. Van die vriendschap bleek weinig in 1672, toen Borstius als een van de voornaamste Orangistische predikanten kritiek leverde op de raadpensionaris en bevolking tegen hem opzette.

Twee van de zoons van Borstius waren boekverkoper, waarvan een in Rotterdam, een andere zoon werd net als zijn vader predikant. Bij het overlijden van Borstius in 1680 publiceerde Joachim Oudaen een lijkdicht op de Rotterdam predikant, een bewijs van de goede verstandhouding tussen deze in politiek en religieus opzicht toch heel verschillende mannen.

Mijn essay én verhaal over wel of geen ontmoeting tussen De Witt en Spinoza is voor € 12,50 (gesigneerd) te koop via onze Webshop. Voor mensen met liefde voor geschiedenis zijn er nog meer boeken rond Johan de Witt te bemachtigen. Zowel non-fictie (de bloemlezingen rond de thema’s Engeland, Frankrijk, Rampjaar, Vrouwen) als (enigszins) fictie (de romans Musch en Buat). Ik kan alles signeren met een tekeningetje op de titelpagina. Daarvoor reken ik geen extra kosten. Leuk voor Sint!

https://webshop.catullus.nl/?product_cat=geschiedenis

Afsluiting 400 jaar Johan de Witt in de Nieuwe Kerk, Den Haag.
13.30 uur hedenmiddag.
Muziek, voordrachten en mooie sfeer…
Tickets € 7,85.
Er zijn nog kaartjes voor late beslissers!

https://www.vriendenvandewitt.nl/agenda/johan-de-witt-1625-2025-geschiedenis-grafcultuur-en-nalatenschap/

https://vrienden-van-de-witt.weticket.io/grafcultuur-geschiedenis-en-nalatenschap/shop

Dit jaar was het precies 400 jaar geleden dat Johan de Witt geboren werd. We hebben dat gevierd met o.a. boeken, podcasts, lezingen en een prachtige tentoonstelling in het Dordrechts Museum (nog te zien tot 7 december a.s., als je nog niet bent geweest: ga er nog snel heen, het is echt een indrukwekkende tentoonstelling met werk dat je waarschijnlijk nooit meer zo kunt bewonderen).

Het jaar wordt afgesloten op zaterdag 15 november a.s. vanaf 13.30 uur in de Nieuwe Kerk in Den Haag met een mooi programma vol lezingen en muziek: ‘Geschiedenis, grafcultuur en nalatenschap’, georganiseerd door Vereniging Vrienden Van De Witt.

Ik mag een voordracht geven over de graven van Johan de Witt en Benedictus de Spinoza, die beiden werden bijgezet in een graf in die kerk. Dit najaar heb ik een essay uitgebracht over de vraag of De Witt en Spinoza elkaar hebben ontmoet (’De Witt en Spinoza, Spinoza en De Witt’). De lezing richt zich nu uitsluitend op het einde van hun beider levens. Wanneer je het boekje (gesigneerd) wil bestellen, dan kun je dat het makkelijkst doen via

webshop.catullus.nl

Daar zijn ook andere titels (de bloemlezingen, Musch, Buat) te koop. Zaterdag kunnen ze ook worden aangeschaft, daar zal ik ook signeren met een tekening.

Als je nog bij de lezingen wil zijn, dan kan dat: er zijn nog kaarten beschikbaar. Het kost slechts € 7,85 inclusief meerdere drankjes.

https://www.vriendenvandewitt.nl/agenda/johan-de-witt-1625-2025-geschiedenis-grafcultuur-en-nalatenschap/

Meld je aan via:

https://vrienden-van-de-witt.weticket.io/grafcultuur-geschiedenis-en-nalatenschap/shop

Hopelijk tot zaterdag!

met vriendelijke groet,

Jean-Marc van Tol

Uitgeverij Catullus



webshop.catullus.nl
www.buat.nl
www.catullus.nl
jvantol@catullus.nl

13:30-14:00 inloop
14:00-14:05 welkom
14:05-15:00 lezing Jean-Marc van Tol
15:00-15.05 afsluiting
15:05-15.30 verkoop boeken met gesigneerde tekening: prijs essay € 12,50

Jean-Marc van Tol presenteert zijn nieuwe essay ‘De Witt en Spinoza, Spinoza en De Witt’, daaraan voorafgaand geeft hij een boeiende lezing. Na afloop is er gelegenheid om dit boekwerkje aan te schaffen en te laten voorzien van een gesigneerde tekening.

Jean-Marc van Tol (1967) is historisch letterkundige, verwierf bekendheid als co-auteur en tekenaar van Fokke & Sukke. Hij is auteur en uitgever van boeken rond Johan de Witt, o.a. twee delen van de Johan de Witt-trilogie ‘Musch en Buat’. Het derde deel ‘Willem’ verschijnt in 2026.

GEBROEDERS DE WITT EN SPINOZA – begraven in de NIEUWE KERK
Beide graven zijn lang geleden ontruimd, maar interessant is te weten dat in 1672 de gelynchte lichamen van Johan en Cornelis de Witt in de Nieuwe Kerk werden begraven en dat in 1677 ook Spinoza’s lichaam er een plek kreeg. Vloertegels met inscriptie herinneren aan deze wetenswaardige geschiedenis.

SPINOZA GEDENKMONUMENT – naast de NIEUWE KERK
Schuin tegenover de Centrale Bibliotheek bevindt zich de Nieuwe Kerk, waarnaast in de kerktuin het gedenkmonument van Spinoza alle dagen vrij is te bezichtigen.

Meer over Alexia Kerkhof:

https://treasuresofdutch.comTreasuresofdutch.com

27 april a.s. start een geweldige tentoonstelling met topstukken uit De wereld van De Witt in het Dordrechts Museum. Met bijzonder werk van o.a. Rembrandt, Asselijn, Van Goyen, Dou, Metsu, Lievens, De Baen, en vele anderen uit de hoogtijdagen van de zeventiende eeuw.

Tegelijkertijd verschijnt er een prachtig uitgegeven boek (geschreven door Marianne Eekhout, Ineke Huysman, Luc Panhuysen en mij) bij WBooks: 'De wereld van De Witt (1625-1672).

Beluister ter voorbereiding deze podcast van Betrouwbare Bronnen over 400 jaar Johan de Witt. De 500ste aflevering. Ik mocht te gast zijn.

500 - Triomf en Tragiek. 400 Jaar Johan de Witt

open.spotify.com

A.s. woensdag 5 maart 2025 geven Ineke Huysman (senior onderzoeker Huygens Instituut/NL-lab) en ik (simpele boekenmaker) een lezing over de correspondentie van raadpensionaris Johan de Witt (1625-1672). Ik vertel hoe ik er in mijn romans gebruik van maak. In kunstenaarssociëteit De kring in Amsterdam. Er is nog plek, inclusief voortreffelijk eten. Ook voor niet-leden.

Woensdag 5 maart, 19.00 uur, Amsterdam, De Kring.

Voor aanmelden en meer informatie:

https://kring.nl/programma/openbaar/wetenschap-op-de-kring-van-brieven-tot-roman-hoe-johan-de-witt-tot-leven-komt/

Straks om 14.00 uur geef ik een lezing over Johan de Witt en Baruch Spinoza voor de Spinozakring Soest in Cultureel Centrum De Rank, Soesterbergsestraat 18, Soest. We zitten in de Grote Zaal, dus er is nog plek.

Bij iedere lezing over Johan de Witt word ik wel gevraagd over De Witts relatie met Spinoza. 'Klopt het dat de twee tijd- en plaatsgenoten elkaar kenden?' 'Steunde De Witt Spinoza in het geheim?' 'Werd Spinoza werkelijk overmand door woede na de moord op de De Witt op 20 augustus 1672 en kon zijn huisbaas hem er van weerhouden om een pamflet met de woorden 'Ultimi barbarorum' op te hangen?' Meestal is er geen tijd om er precies op in te gaan, maar dit keer wel.

De lezing bestaat uit twee delen. In het eerste deel zal ik vertellen over Johan de Witt (1625-1672) aan de hand van mijn boeken Musch en Buat. Veel van u zijn daar inmiddels wel mee bekend...

Na de pauze zal ik in het tweede deel ingaan op de relatie tussen De Witt en Spinoza (1632-1677), waarbij het iedereen vrij staat om vragen te stellen. Tot slot is er een mogelijkheid om gesigneerde boeken aan te schaffen.

Voor de meesten van u is dit allemaal gesneden koek, maar mocht u tijd en zin hebben om erbij te zijn, dan kunt u zich aanmelden bij Spinozakring Soest:

https://www.spinozakringsoest.nl/lezing-de-witt,-musch,-buat.html

Tijd: Zaterdagmiddag 18 januari 2025, 14.00 tot 16.30 uur

Plaats: Cultureel en congrescentrum De Rank LindenzaalSoesterbergsestraat 183768 EJ Soest Bereikbaarheid:Looproute vanaf Station Soest Zuid:Loop naar het noordoosten, richting Eikenlaan.Sla linksaf naar de Eikenlaan.Sla linksaf naar de Soesterbergestraat.De bestemming is aan de linkerkant nummer 18.

Aanmelden via: info@spinozakringsoest.nl
Kosten:

€ 25,00 incl. koffie en thee bij vooruitbetaling op NL 44 INGB 0001 9886 01 t.n.v.S.C. Pasman – Sakkers

Met vriendelijke groet,

Jean-Marc van Tol